Ánh sáng tự nhiên không chỉ giúp ngôi nhà trở nên thông thoáng, dễ chịu mà còn góp phần giảm nhu cầu sử dụng đèn điện vào ban ngày. Tuy nhiên, với nhà phố dài sâu, ít mặt thoáng hay nhà cấp 4 có diện tích hạn chế, việc lấy sáng cần được tính toán phù hợp ngay từ khâu thiết kế. Dưới đây là 7 giải pháp chiếu sáng tự nhiên đơn giản, hiệu quả và có thể áp dụng cho nhiều loại hình nhà ở hiện nay.
Nội dung bài viết
1. Vì sao nhà ở cần được thiết kế lấy sáng tự nhiên?
Khả năng đón sáng của mỗi ngôi nhà phụ thuộc vào hướng nhà, diện tích, chiều sâu công trình, số mặt thoáng và cách bố trí công năng. Đặc biệt, nhà phố xây sát hai bên thường dễ thiếu sáng ở khu vực giữa và cuối nhà. Vì vậy, thay vì chỉ mở thêm cửa sổ, gia chủ nên kết hợp nhiều giải pháp lấy sáng khác nhau để vừa đảm bảo độ sáng, vừa hỗ trợ thông gió và hạn chế nóng cho không gian.
1.1 Bố trí giếng trời cho khu vực giữa nhà
Giếng trời là giải pháp lấy sáng phổ biến đối với nhà phố, nhà ống hoặc những công trình có ít mặt thoáng. Ánh sáng được đưa từ mái xuống khu vực trung tâm, giúp những vị trí nằm xa cửa chính và cửa sổ bớt tối. Ngoài lấy sáng, giếng trời còn hỗ trợ lưu thông không khí theo phương đứng. Gia chủ có thể kết hợp thêm cây xanh, tiểu cảnh hoặc lam che để tăng tính thẩm mỹ. Khi thiết kế cần đặc biệt chú ý đến mái che, thoát nước và chống thấm để hạn chế mưa hắt hoặc thấm dột.
1.2 Tạo khoảng thông tầng
Với nhà nhiều tầng, thiết kế thông tầng giúp ánh sáng từ phía trên lan xuống các khu vực bên dưới. Khoảng thông tầng thường được bố trí tại cầu thang, phòng khách hoặc giữa nhà. Giải pháp này vừa tăng độ sáng, vừa tạo cảm giác không gian rộng và có sự kết nối giữa các tầng. Tuy nhiên, kích thước và vị trí thông tầng cần được tính toán hợp lý để tránh ảnh hưởng quá nhiều đến diện tích sử dụng và sự riêng tư.
1.3 Sử dụng cửa kính và vách kính
Thay thế một phần tường kín bằng cửa kính hoặc vách kính giúp ánh sáng dễ dàng truyền từ khu vực bên ngoài vào sâu bên trong nhà. Đây là lựa chọn phù hợp với phòng khách hướng ra sân vườn, khu vực bếp – ăn hoặc các không gian cần sự liên kết. Kính còn tạo cảm giác rộng rãi hơn về mặt thị giác. Đối với mặt tiền chịu nắng mạnh, đặc biệt là hướng Tây, nên kết hợp kính phù hợp với rèm, lam chắn nắng hoặc cây xanh để hạn chế nhiệt.
1.4 Tăng diện tích cửa chính và cửa sổ
Thiết kế hệ cửa rộng giúp ngôi nhà nhận được nhiều ánh sáng và gió tự nhiên hơn. Giải pháp này đặc biệt phù hợp với nhà cấp 4 có sân vườn, nhà phố có mặt tiền thoáng hoặc khu vực tiếp giáp ban công, sân sau. Tuy nhiên, không nên đơn thuần mở cửa càng lớn càng tốt. Kích thước cửa cần phù hợp với hướng nắng và có giải pháp che chắn để tránh tình trạng nóng, chói hoặc thiếu riêng tư.
1.5 Thiết kế không gian mở
Quá nhiều tường ngăn có thể khiến ánh sáng khó lan tỏa vào bên trong. Vì vậy, phòng khách, bếp và khu vực ăn uống có thể được bố trí liên thông thay vì chia thành nhiều phòng kín. Không gian mở giúp nguồn sáng từ cửa chính, cửa sổ hoặc giếng trời được phân bổ tốt hơn, đồng thời tạo cảm giác rộng rãi cho nhà có diện tích nhỏ. Có thể sử dụng đảo bếp, kệ trang trí, lam hoặc vách kính để phân chia công năng mà vẫn duy trì độ thông thoáng.
1.6 Ưu tiên màu sơn sáng
Không chỉ phụ thuộc vào cửa hay giếng trời, màu sắc nội thất cũng ảnh hưởng đến hiệu quả chiếu sáng. Các gam trắng, kem, be, ghi sáng hoặc màu pastel có khả năng phản xạ ánh sáng tốt, giúp căn phòng trông sáng và rộng hơn. Đây là giải pháp tăng ánh sáng tự nhiên có chi phí tương đối thấp và dễ áp dụng cho cả nhà xây mới lẫn cải tạo. Tuy nhiên, nên hạn chế bề mặt quá bóng hoặc trắng sáng mạnh tại khu vực có nắng trực tiếp để tránh gây chói mắt.
1.7 Bổ sung cửa sổ mái
Với nhà cấp 4 mái dốc, tầng áp mái hoặc những khu vực không thể mở cửa sổ bên hông, cửa sổ mái là một phương án lấy sáng đáng cân nhắc. Nguồn sáng từ trên cao có thể bổ sung ánh sáng cho cầu thang, hành lang, phòng làm việc hoặc khu vực giữa nhà. Một số loại cửa sổ mái có khả năng đóng mở còn hỗ trợ thoát khí nóng. Khi thi công cần xử lý kỹ chống thấm, thoát nước và lựa chọn loại kính phù hợp để hạn chế bức xạ nhiệt.
2. Nên chọn giải pháp lấy sáng nào cho ngôi nhà?
Không có một phương án lấy sáng phù hợp với tất cả công trình. Nhà phố dài và ít mặt thoáng có thể ưu tiên giếng trời, thông tầng và cửa kính; trong khi nhà cấp 4 có sân vườn thuận lợi hơn khi sử dụng hệ cửa rộng, cửa sổ và thiết kế không gian mở.
Quan trọng nhất là các giải pháp chiếu sáng tự nhiên cần được tính toán đồng thời với hướng nắng, thông gió và khả năng chống nóng. Khi được bố trí hợp lý, ngôi nhà không chỉ sáng hơn mà còn thông thoáng, tiết kiệm năng lượng và mang lại cảm giác dễ chịu trong quá trình sử dụng.
